Geçtiğimiz günlerde Washington merkezli fikir kuruluşu Brookings Enstitüsü’nün dünyaca ünlü başekonomisti Robin Brooks, izlenen iktisat siyasetleri nedeni ile Türkiye’nin “kaçınılmaz olarak devalüasyona sürüklendiği” yorumunu yapmıştı.
BROOKS ‘KAÇINILMAZ’ DEMİŞTİ
Sosyal medya hesabından bir açıklama yapan Brooks, yapısal olarak döviz krizlerine açık olan Türkiye’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “muhalefetten elini çekmesi” gerektiğini tabir etti.
Brooks, “Türkiye’nin cari açığı vakit zaman o kadar sallantılı hale geliyor ki, cari açık büsbütün Merkez Bankası’nın resmi döviz rezervlerinin tüketilmesi ile finanse ediliyor” dedi.
Türkiye’nin daima imkanlarının ötesinde yaşadığı için bitmek bilmeyen bir döviz krizi döngüsüne hapsolduğunu öne süren Brooks, “Bu, Erdoğan’ın iktidarda kalmaya çalışması ile ilgili. Bunu yapmanın tek yolu, ithalatı emen ve devalüasyonu kaçınılmaz kılan büyümeyi daima artırmak” değerlendirmesi yaptı.
Peki, Brooks’un öne sürdüğü üzere Türkiye’de TL’nin çok paha kaybının önünü açacak bir “devalüasyon” ihtimali var mı?
TÜRKİYE’DEKİ KUR REJİMİ ‘YÖNLENDİRİLEN PARİTE’
DW’den Aram Ekin Duran’ın haberine nazaran dünyada yüzü aşkın piyasayı eş anlı takip ve tahlil eden finansal danışmanlık şirketi STRFS’nin (Stratejistanbul Financial Solutions) Baş Stratejisti Dr. Atahan Çelebi, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, Türkiye’de hükümet ve Merkez Bankası’nın son devalüasyonu 2001 yılında yaptığını, akabinde hür kur rejimine geçildiğini hatırlatıyor.
Ancak Türkiye’de bilhassa son yıllardaki kur düzeylerine ve Merkez Bankası tarafından dövize yönelik müdahalelere bakıldığında Türkiye’deki kur rejiminin “yönlendirilen parite” olarak isimlendirilebileceğini tabir eden Çelebi, “Merkez Bankası’nın daha doğrusu hükümet otoritesinin döviz kuru üzerinde çok fazla tesiri var. Münasebetiyle Çin’deki sistem kadar olmasa da, Türkiye’de de yönlendirilen bir kur var” diyor.
“TL GÜÇLÜ DEĞİL”
1990’lardan bu yana TL’nin kıymetine bakıldığında, Dolar/TL paritesinin doğal düzeyine yakın ilerlediğini lisana getiren Atahan Çelebi’ye nazaran uzun vadeli trendlere nazaran TL’nin şu anda “aşırı güçlü” olduğunu söylemek mümkün değil. Bununla bir arada, kısa vadede döviz kurlarındaki artışın faiz ve enflasyonun gerisinde kaldığına işaret eden Çelebi, şu görüşleri lisana getiriyor:
“Bu durum dış ticarette sıkıntılara neden oluyor ve ‘döviz kuru çok mu bedelsiz?’ sorusunu gündeme getiriyor. Türkiye hem enflasyonla uğraş edip hem de kuru stabil tutmaya çalışarak temel bir yanlış yapıyor. Şayet enflasyonda gerçek ve süratli bir denetim sağlanabilse, o vakit döviz kurunu bir yerlerde tutmak için efor sarfetmeye gerek kalmaz.”
Türkiye’de iktisat idaresinin enflasyona müdahale edebileceği yılları pas geçip, enflasyon yüzde 50’yi geçtikten sonra müdahale etmeye çalıştığını vurgulayan Çelebi, “Böyle olunca da şu an yaşadığımız üzere ekonomik aktivitede yavaşlama ve enflasyona bariz olmayan bir düşüşle karşılaşıyoruz” diyor.
HÜKÜMETİN PROGRAMINA KARŞIN DOLAR/TL BEKLENTİSİ ARTTI
Hükümetin “enflasyonla uğraş programı”na karşın, bilhassa hane halkında 12 ay sonrası için döviz kuru beklentisi artıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan Piyasa İştirakçileri Anketi’nin Eylül 2025 sonuçlarına nazaran gerçek bölüm ve finansal kesim temsilcilerinden oluşan 69 iştirakçinin cari yıl sonu dolar kuru beklentisi bir evvelki anket periyodunda 43,96 TL iken, bu anket periyodunda 43,85 TL oldu. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise bir evvelki anket devrinde 48,36 TL iken, bu anket devrinde 48,96 TL olarak gerçekleşti.
PİYASALAR SİYASETLE DALGALANDI
Öte yandan, Borsa İstanbul’da da siyasi gelişmelere bağlı olarak dalgalanma süreci de devam ediyor.
Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta göz altına alınmasının akabinde, Borsa İstanbul birkaç gün içinde yüzde 18 kıymet kaybetmişti. İmamoğlu’nun tutuklanmasından bugüne kadar geçen 5 aylık süreçte ise BİST-100 Endeksi, beş ayda yüzde 31 bedel kazandı.
Eylül ayı başında ise CHP İstanbul vilayet kongresinin iptali ile yüzde 10 düşen borsa, 15 Eylül Pazartesi günü CHP kurultayının iptal davasının bir sonraki duruşmasının 24 Ekim’e ertelenmesi kararı sonrasında yüzde 7 yükseldi.
Erteleme kararının akabinde Türkiye’nin milletlerarası piyasalarda kredi ödeyebilme durumunu gösteren ve “kredi risk primi” olarak isimlendirilen 5 yıllık kredi temerrüt takası (CDS), 240 puana indi ve Şubat 2020’den bu yana en düşük düzeyini gördü.
YAKIN GELECEK DEVALÜASYON OLMAYACAK
DW Türkçe’ye konuşan Marbaş Menkul Kıymetler Baş Ekonomisti Doç. Dr. Caner Özdurak, piyasalarda yaşanan gelişmelere bakıldığında yakın gelecekte Türk Lirası’nda devalüasyon olarak isimlendirilebilecek bir paha kaybı beklemediğini söylüyor.
TCMB’nin son olarak siyaset faizini 250 baz puanlık indirimle yüzde 40,5’e düşürdüğünü hatırlatan Doç. Özdürak, “Türkiye şu anda bir faiz indirimi sürecinde. Şayet bir devalüasyon atılımı yapılırsa, kur üzerindeki hareketle birlikte hem enflasyon hem faiz üzerindeki beklentiler bilhassa hane halkı tarafında tekrar aksiye dönecektir” diye konuşuyor.
Faiz indirimlerinin devam ettiği sürece kurlarda belirli bir hareketlenme yaşanmaya devam edeceğini de kelamlarına ekleyen Özdurak, “Yıl sonuna kadar yapılacak faiz indirimleri ile birlikte, esasen kurda bir düzgünleşme, yani TL’de bir paha kaybı olacaktır. Lakin TL’nin çok paha kaybı üzerine önemli bir siyaset değişikliği olacağını düşünmüyorum. Bu usul bir siyaset değişikliği faydadan çok ziyan getirir” diye konuşuyor.
Siyasi tansiyonlar de düşünüldüğünde piyasadaki oynaklığın süreceğini kaydeden Özdurak, şu görüşleri lisana getiriyor.
“Benim yılsonu için enflasyon beklentim yüzde 30,5 civarında. Faiz düzeyi ise yüzde 35-37 ortasında olabilir. Yılsonuna kadar açıklanacak iki faiz kararından birinde 300 baz puan yahut aşan bir indirim olursa, bunun piyasa odaklı ve kuru üst hakikat salma emeli taşıyacağını söyleyebiliriz.”
DEVALÜASYON NEDİR?
Bir ülkenin para ünitesine ekonomik ve ticari dengelerin düzenlenmesi emeliyle paha kaybettirilmesine “devalüasyon” ismi veriliyor. Türkiye’de bugüne kadar İkinci Dünya Savaşı’ndan 24 Ocak 1980 kararlarına kadar pek çok devirde devalüasyon uygulandı.
2001 yılından sonra ise Türkiye iktisadı, sabit kur rejiminden hür kur rejimine geçti. O günden beri, döviz kurlarının hür piyasa tarafından belirlenmesi ile devletin TL’nin kıymeti üzerindeki müdahaleleri daha çok Merkez Bankası siyasetleri üzerinden gerçekleşti.
TL’nin bedel kaybetmesi, döviz kurlarının yükselmesi ve ticari hayatın durma noktasına geldiği devirlerde gündeme geliyor. Bu sayede ticari hayatın canlandırılması, ihracatın artırılması ve dış ticaretin açığının azaltılması hedefleniyor.
Bu haber, ilgili sitedeki gelişmelere dayalı olarak yine yazılmıştır.
🔸 Orjinal içeriğin özünü koruyarak, özgünleştirilmiş halde sunulmuştur
02:00
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
