Tarım dalının başı boş bırakılmasıyla besine erişim krizi her geçen gün büyüyor. Tarımın en değerli alanlarından hayvancılıkta da tehlike artıyor. Bu probleme uzun vakittir dikkat çekmeye çalışan Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) Başkanı Sencer Solakoğlu, gelecek yıl işlerin daha berbata gideceğini vurguluyor. Solakoğlu, “Zor günler bizi bekliyor. Tüm çiftçiler borçlu. Yeni borç alacak, ipotek gösterecek bir şey kalmadı. Süt hayvancılığında önemli sorun var. Çiftçi finansa ulaşamazsa gelecek yıl tarlasını ekmeyecek” ikazını yapıyor. Sencer Solakoğlu ile tarım ve hayvancılıktaki problemleri konuştuk.
Son aylara çiftçi aksiyonları damga vurdu, ne oldu da çiftçi isyan noktasına geldi?
Faiz oranlarının çok yüksek olması çiftçinin kendini finanse etmesini imkânsız hale getirdi. Çiftçinin bu durumu gelecek yıl kaldırması mümkün değil. Yarınını göremiyor. Hazine Maliye Bakanlığının bunu görmesi gerekiyor. Ticaret Bakanlığının bir günde domates ihracatını yasaklaması istikrarları bozdu. Yalnızca eserin fiyatını lisana getirmek yanlışsız değil. Kim üretti, ne üretti, ne kadar üretilmesi gerekiyor bunların planlanması lazım. Çiftçinin gelecek yıl tekrar domates ekmesini bekliyorsak onlara önemli dayanaklar verilmeli. Türkiye tarımının özünde önemli bir verimsizlik sorunu var. Besin enflasyonunun önüne geçecek tek şey verimliliktir.
ÇÖZÜMÜ İTHALATTA BULUYORLAR
Et ve süt tarafında da sorunlar büyük, maliyetler artıyor, masraflarınız daha da artar mı?
Sütü yönetemezseniz et de çuvallıyor. Burada da bir verimsizlik var, Mesela bizdeki bir üretici, hayvan 250 kilo olunca sermaye yetersizliği nedeniyle bölüme gönderiyor, birebir ırk Avrupa’da 350 kilo olmadan kısma yollanmıyor. O yüzden önemli et eksiği de ortaya çıkıyor. Fiyatlar artınca tahlil için ithalat yoluna gidiliyor. Et ithalatına giden kaynağın onda biri çiftçi eğitimlerine harcansa Türkiye çok daha farklı yerde olurdu.
3 MİLYAR DOLAR GİTTİ
Et fiyatı her arttığında ithalata sarılmak ne derece gerçek?
Bugün et ithalatı durdu dense et fiyatı ikiye katlanır. Zira Türkiye’de geçen yıllarda çok fazla anaç hayvan kesildi. Şu anda ülkedeki hayvan sayısı da bilinmiyor. Yalnızca küpe sayılarına bakmamak lazım, kaçak kesim çok fazla. Et fiyatları ithalatla baskılanmaya çalışıyor. Geçen yıl et ithalatı için 1.5 milyar dolar verildi, bu yıl da birebir sayı verilecek. İki yılda 3 milyar dolar dışarıya gitmiş olacak. Bu toplam ziraî dayanaktan daha fazla. Daha da berbata gidecek.
Ahırlarda doluluk ne durumda?
Yüzde 10’lara kadar geriledi. 1000 hayvanın olduğu işletmelerde 100 hayvan kalmış. Bir iki yıl evvel ahırlar tıklım tıklım iken bu düzeye inmiş. Faizlerin bu kadar yüksek olduğu bir ortamda beşerler bu işi yapmak istemiyor. Sermayeden yiyor zira.
ÇİFTLİKLER ATIL DURUYOR
Birçok kesimde konkordatolar, iflaslar da arttı sizin bölümde işletmelerin durumu nasıl?
Zarar eden bir bölüme ne kadar takviye verirseniz verin tahlil olmuyor. Dayanaklardan faydalanan onlarca, yüzlerce atıl duran çiftlik var. Milyonlarca dolara yapılan ahırları artık ucuza satışa çıkarıyorlar fakat alan çıkmıyor, bu büyük bir israf.
En büyük maliyet kalemleriniz neler?
Yem toplam masrafın yüzde 60’ını oluşturuyor. Tarla kiralarına önemli paralar veriliyor. İlaç, veterinerlik hizmetlerinin fiyatları çok yükseldi. Şu anda ortalama hayvan besleme maliyetimiz Avrupa’nın yüzde 30 daha üstünde. Fakat süt fiyatımız Avrupa’nın yüzde 20 altında, buna can dayanmaz. Süt net ziyan yazıyor. Etin kilosu 400 liraya çıktığında da kıyma fiyatı birebirdi, 350 liraya indiğinde de birebir. Kasap ya da restaurant sahibi, “Gıda enflasyonu esasen yüzde 60’larda. Üç gün sonra esasen fiyat yükselecek. Niçin fiyat indireyim?” diyor. Eti, sütü ucuzlatarak enflasyonu indiremezsiniz.
Ulusal Süt Kurulu (USK) ile sizin belirlediğiniz çiğ süt fiyatı ortasındaki fiyat farkı nereden kaynaklanıyor?
USK’nin tavsiye ettiği bir litrelik süt fiyatı 14.65 TL. Lakin bizim hesaplamalarımıza nazaran çiğ sütün olması gereken sayı 17.54 lira. Biz yeni yem, öteki masrafları ve soğutma bedelini de dikkate alıyoruz.
ETE SÜTE DAHA AZ BÜTÇE
Tüketici açısından bakınca süt eserleri hiç de ucuz değil.
Türkiye’de süt kıymetli değil, alım gücü düşük. Gelecek yıl işlerin daha berbata gideceğini görüyorum. Beşerler daima besinden kesiyor. Bugün et süt eserlerinde inanılmaz daralma var. İçinde süt bile barındırmayan peynirler satılıyor. Yarım yağlı tereyağları çıktı. Beklenen enflasyona nazaran maaşlara bir artırım yapılırsa bu alım gücünün daha da düşeceği manasına gelecek ve beşerler et ve süt eserlerine daha az bütçe ayıracak.
SANAYİCİDEN ÜRETİCİYE TEHDİT
Sanayici üreticiden süt alırken fiyat kırıyordu bu sorun devam ediyor yani.
Türkiye tarımında son 20 yıldır bir düzensizlik var. Bu tertipten para kazanan endüstrici var. Süt fiyatı maliyetinin altında olmasına karşın endüstriciler mevcut fiyatı 1-2 TL ortasında geriye dönük aşağı çekmeye çalışıyor. Alandaki küçük üreticiyle ilgili şununla karşılaşıyoruz, endüstrici ,”Ya benim yemimi alırsın, yoksa senin sütünü almam” diyor. Bu çok yaygın. Hiç adil değil. Üretici de sütüm bozulur kaygısıyla boyun eğiyor. Endüstriciler, süt üreten çiftçilerin fiyatlarını mukavelelere uymaksızın geri çekiyorlar. TİP kontratlarına dayanarak üretici dava açmalı. Mahkemeler de üç haftada sonuçlanacak. Üretici gidip hakkını aramalı. Elinde tamu üzere mukavelesi var. Lakin üreticinin şöyle bir korkusu da var, dava açarsam endüstrici bir daha benden süt almaz. Bakanlık diyor ki sistemi kurdum, anlaşamıyorsanız arabulucuya gidin, oradan mahkemelere… Ancak alanda bunun kontrolü gereğince yapılmıyor. Burada muvaffakiyet sağlanırsa tarım tarımda da planlı ve kontratlı üretim başarılı olabilir. Bu alanda yakın vakitte açılan davaların sonuçlanmasını bekliyoruz.
ZOR GÜNLER GELİYOR
Gelecek periyot için öngörünüz nedir?
Zor günler bizi bekliyor. Tüm çiftçiler borçlu. İpotek verecek malı kalmadı. Borcu kapatmak için konutunu, traktörünü satıyor. 10 tane ineği olan bir çiftçi ineklerini satsa cebine 800 bin TL koyacak. Faize yatırsa ayda 35 bin TL kazanacak. Çiftçi finansa ulaşamazsa gelecek yıl tarlasını ekmeyecek. Karacabey’de şu anda yıllık icar kira fiyatları yarı yarıya düştü. Enflasyona karşın fiyatlar düştü. Bu, ben toprağı ekecek kişi bulamıyorum, demektir.
Haber Kaynağı
02:00
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
